Klaas de Vries

Klaas de Vries – Column

De titel van deze column is ‘Column’ en is geschreven in het kader van het afscheid van Jean Gardeniers als columnist van het Culture Café op donderdag 7 november. Een column is volgens Wikipedia een regelmatig verschijnend, kort stukje proza. Vaak wordt  een column in een krant of tijdschrift gepubliceerd, maar ook een  gesproken column voor radio of televisie of publicatie op internet komen voor. Columns worden eveneens uitgesproken voor een publiek in een zaal, zoals Jean Gardeniers dat jaren heeft gedaan in het Culturele Café. De naam column gebruiken we in Nederland sinds ongeveer 1970. Daarvoor noemden we zo’n stukje proza een cursiefje, omdat het meestal cursief gedrukt werd in een krant.

Zo’n tekst verscheen in de kranten meestal in één of twee kolommen, daarom spreken we sinds 1970 niet meer van een cursiefje maar van het Engelse woord voor kolom ‘column’. Ook een manier om je moerstaal levend te houden!!! De bekendste Nederlandse columnschrijver is Simon Carmiggelt. Hij schreef tussen 1946 en 1987 meer dan tienduizend(!!) columns in Het Parool onder de naam Kronkel. Daarom noemde men zijn columns ‘kronkels’. De inhoud van een column kan van alles zijn: van dagelijkse beslommeringen tot aan politieke beschouwingen. Ook is een columnist een ijzervreter die zich bezig houdt met de bloedarmoede in de samenleving. De komende tijd mag ik in het Culturele Café, als opvolger van Jean Gardeniers, de columnist zijn. Naast gewone columns kun je van mij ook zeer korte columns verwachten.  Die korte columns noem ik ZKM’s. ZKM betekent in dit geval niet: ‘Zijne Koninklijke Majesteit’. Over hem zal ik het dus niet hebben. Tenzij hij weer iets knulligs beweert. Dan betekent ZKM: ‘Zijne Knullige Majesteit’. Als zijn echtgenote daarop reageert met ‘Dat was een beetje dom’, dan betekent ZKM: ‘Zeer Kiene Maxima’. Kortom, een ZKM kan van alles betekenen. Maar in het algemeen staat het voor: ‘Zeer Korte Maatschappijbeschouwing’.

Sommigen noemen het ook wel gedichten, omdat het verschil tussen poëzie en een zeer kort stukje, compacte proza vaak alleen zichtbaar is aan de layout. Met in mijn achterhoofd het motto van de Russische schrijver Tsjechov, die ooit zei:

“Hou het kort! Behalve als je per woord betaald wordt” lijkt het mij, dat deze beschouwing over ‘het fenomeen column’ nu een mooie lengte heeft van bijna 400 woorden. Maar…. er komt nog een ZKM van 49 woorden bij met als titel:

Zwartepieten. 

‘Mijn God’, sprak Adam

‘Dit moet ik nog even kwijt

Mij treft geen blaam

Eva die heeft mij verleid’

En Evalief sprak op haar beurt ‘Pardon,

Het was de valse slang, Heer

Die het eerst begon!’

Zo is het zwartepieten in het leven

Ons met de bijbel ingegeven.

Wat ik hiermee wil zeggen?

Daarvoor kom ik weer bij Jean Gardeniers die vandaag afscheid neemt als columnist van het Culturele Café.

Jean was in zijn columns geen cynicus die stevig strooide met zwartepieten. Bij hem stond de spitse beschouwing, van vooral de actualiteit, altijd voorop.

Voor zijn ‘korte stukjes proza met een bijzondere eigen inhoud’ die hij ons maand na maand en jaar na jaar voorgetoverd heeft, wil ik hem hartelijk bedanken.

Maand na maand, jaar na jaar. Je moet het maar doen!