Klaas de Vries

Klaas de Vries – Maatschappij en kleinkunst

In mijn vroegste jeugd had je de populaire kleinkunstenaar Benny Vreden. Die had indertijd een kinderprogramma, dat ons aan de distributieradio kluisterde en dat heette ’Liedjes voor de jeugd met een tikje deugd’. Die liedjes van Benny Vreden hadden een educatief karakter. De teksten spreken voor zichzelf. ‘Doe het dopje op de tube van de tandpasta anders droogt de pasta uit’. ‘De politie is je beste kameraad’, ‘De Natuur is geen vuilnisbak’ en zo nog een paar honderd van dit kaliber! Toen ik een aantal jaren later een puber was nam Toby Rix de pedagogische rol over van Benny Vreden. Hij zong, begeleid door zijn toeterix:

‘Wie autoles gaat nemen

Die leert de eerste keer

Dat ie vooral moet wezen

Heer in ’t verkeer’.

Toen ik weer een paar jaar later de geneugten van de alcohol leerde kennen kwam Sjakie Schram onze opvoeding verder voltooien met:

‘Glaasje op laat je rijden

Dat is een goede raad

wanneer je wat onzeker
 op je benen staat’

Blijkbaar als reactie op zo’n opvoeding ging ik, na mijn afstuderen, zelf ook de kleinkunst in met een cabaretgroep. Geëngageerde kleinkunst zoals we dat toen noemden. Met andere woorden: we wilden, net als Benny Vreden en consorten, de wereld verbeteren. Dat was toen niet naïef, maar maatschappij-kritisch. Maatschappij-kritisch met verontwaardiging en met vrolijke spot, dat wel. In die tijd waren de meeste cabarets maatschappij-kritisch. Zelfs het christelijke cabaret op de EO Landdag liet, soms, heel soms, en heel voorzichtig een heel klein, kritisch nootje vallen.

Na zo’n 25 jaar kleinkunst stelde ik mij meermalen de vraag: is door al die goed bedoelde kleinkunst de wereld een beetje beter geworden?

Helaas!

Sjakie Schram zou in deze tijd zijn ’Glaasje op’ zo weer kunnen laten horen, want sinds 1966 wordt er steeds meer met alcohol op achter het stuur gereden.

30% van de jeugd schijnt dat, vooral in het weekend, regelmatig te doen. Dit percentage ligt bij studenten nog hoger maar dan op de fiets. Vaak ook nog zonder licht.

En Toby Rix? Veranderde ook niks met zijn toeterix!

Zou nu met ‘Heer in ‘t verkeer’ een enorm grote doelgroep hebben aan verkeershufters.

En Benny Vreden? Ofschoon Benny Vreden in 1975 is overleden, leeft hij nog volop. Scholieren in groep 8 die afscheid nemen van de basisschool doen dat bijna allemaal met musicals, die 45 jaar na zijn dood nog steeds geproduceerd worden door zijn bedrijf.

Desondanks is de natuur één grote, overvolle vuilnisbak geworden en zijn de politie en andere hulpverleners geen beste kameraden maar pispalen. Zelfs voor iemand met de Militaire Willemsorde!

En ik? En met mij alle geëngageerde cabaretgroepen uit de vorige eeuw? Hebben wij de wereld ook maar ietsje verbeterd?

Laat ik deze vraag beantwoorden met een variant op een opmerking uit een conference van één van onze programma’s uit de jaren 70 en die luidt:

‘Tijdens de oliecrisis in 1973, toen Den Uyl aan de macht was, stonden we aan de rand van een afgrond en nu in 2020, met Rutte zijn we een hele stap verder’.

Ik wens iedereen in 2020 veel vrolijke maatschappijkritiek.